Σε περίοδο σοβαρής οικονομικής κρίσης όπου τα δημόσια οικονομικά παρουσιάζουν σοβαρές αποκλείσεις από τους δείκτες του Μαάστριχτ και η κυπριακή οικονομία έχει τεθεί σε διαδικασία επιτήρησης, είναι προφανές ότι για να μπορέσει να αντιμετωπισθεί η κατάσταση χωρίς σοβαρές επιπτώσεις στο κοινωνικό κράτος, θα πρέπει να ληφθούν άμεσα μέτρα.

Οι δαπάνες του δημόσιου τομέα παρουσιάζουν ανησυχητική αυξητική τάση. Το 1990 αντιπροσώπευαν το 30% του ΑΕΠ. Σήμερα βρίσκονται στο 45% και το 2012 παρά τα μέτρα τα οποία θα ληφθούν, προβλέπεται να ξεπεράσουν το 47%.

Είναι λοιπόν λογικό ότι μία από τις πρώτες προτεραιότητες της κυβέρνησης θα πρέπει να είναι η μείωση των λειτουργικών και κύρια των μη παραγωγικών δαπανών του δημόσιου τομέα.

Ο τομέας της δημόσιας υγείας όπως έχει υποδείξει πρόσφατα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είναι από αυτούς που θα  πρέπει να υπάρξει σημαντική εξοικονόμηση πόρων, με την προϋπόθεση φυσικά ότι θα ακολουθηθεί ορθολογιστική οικονομική διαχείριση.

Η αξιοποίηση των παρακάτω προτάσεων του Κ.Σ. ΕΔΕΚ θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση των μη παραγωγικών δαπανών στον τομέα της υγείας, οι οποίες υπολογίζονται σε πέραν των 25 εκ. ευρώ το χρόνο.

Α. Μείωση του χρόνου κλινικοεργαστηριακής διερεύνησης και νοσηλείας των περιστατικών.

Στην Κύπρο σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες μέλη της Ε.Ε. παρατηρείται διπλάσιος χρόνος κλινικο-εργαστηριακής διερεύνησης και νοσηλείας των περιστατικών. Αυτό συνεπάγεται μια σημαντική αύξηση των μη παραγωγικών δαπανών.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτείται
1 Η άμεση προώθηση του ΓεΣΥ με την αυτονόμηση των νοσοκομείων ώστε να είναι πλέον ευέλικτα
2 Η συμφωνία με τον ιδιωτικό τομέα για την παροχή της α΄ βάθμιας περίθαλψης, ώστε να αποσυμφορηθούν τα Εξωτερικά Ιατρεία των νοσοκομείων, να γίνεται καλύτερη αξιολόγηση των περιστατικών και μείωση του χρόνου νοσηλείας.
3 Τα διάφορα τμήματα των νοσοκομείων θα πρέπει να εργάζονται χωρίς διακοπές, ώστε να αποφεύγονται οι μακρές λίστες αναμονής.

Η διακοπή πριν από μερικούς μήνες της λειτουργίας του τμήματος επεμβατικής καρδιολογίας του νοσοκομείου Λεμεσού, είχε σαν αποτέλεσμα αριθμός ασθενών να παραμείνει για τουλάχιστον ένα μήνα στην εντατική μονάδα, μέχρι να υποβληθεί σε καθετηριασμό. Το ημερήσιο κόστος παραμονής στην εντατική ξεπερνά τα 1000 ευρώ τη μέρα.

Β. Αγορά ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού.

Δεν γίνεται επαρκής έλεγχος στη διεθνή αγορά για τις τιμές πώλησης των διαφόρων μηχανημάτων, ώστε να υπάρχει σύγκριση με τις προτεινόμενες από τους εισαγωγείς τιμές.

Παλαιότερο παράδειγμα η αγορά της συσκευής γ-camera του νοσοκομείου Λεμεσού. Παραγγέλθηκε μοντέλο το οποίο είχε αποσυρθεί από την αγορά και μετά από σχετική υπόδειξη, αντικαταστάθηκε στην ίδια τιμή με νέο μοντέλο.

Πρόσφατο παράδειγμα η προϋπολογιζόμενη δαπάνη για τον εξοπλισμό του Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος του νοσοκομείου Λεμεσού. Μετά τις σχετικές καταγγελίες και την έρευνα τόσο της Γενικής Ελέγκτριας, όσο και λειτουργού του Γενικού Λογιστηρίου, διαπιστώθηκε υπέρβαση της πραγματικής τιμής κατά 4.5 εκ. Ευρώ. Κατά τους δικούς-μας υπολογισμούς εάν συμπεριληφθεί και η συμφωνία συντήρησης του εξοπλισμού, η υπέρβαση άρα και η σπατάλη, κυμαίνεται ανάμεσα στα 8.5 και 10.5 εκ. Ευρώ.

Την ίδια στιγμή η έλλειψη απαραίτητων μηχανημάτων σε διάφορα τμήματα, η μη έγκαιρη εκπαίδευση του προσωπικού, ή οι λανθασμένες συμφωνίες συντήρησης των μηχανημάτων σχεδόν πάντοτε σε βάρος του δημοσίου, οδηγούν σε πρόσθετες δαπάνες για την εκτέλεση των εξετάσεων π.χ. Η μη έγκαιρη εκπαίδευση του προσωπικού για το Μαγνητικό Τομογράφο του νοσοκομείου Λευκωσίας υποχρέωσε το κράτος να συνάψει συμφωνία λειτουργίας με ιδιωτική εταιρεία έναντι ποσού 2.5 περίπου εκ. Ευρώ για 3 χρόνια.

Η καθυστερημένη αποκατάσταση βλαβών σε μηχανήματα επιβάλει την αποστολή των ασθενών στον ιδιωτικό τομέα, με πρόσθετη επιβάρυνση των δημόσιων οικονομικών.

Γ. Αναλώσιμα

Είναι γνωστές οι κατά καιρούς καταγγελίες κύρια από διευθυντές κλινικών για έλλειψη αναλωσίμων, για λανθασμένες παραγγελίες με αποτέλεσμα να σπάζουν σειρές και να μην μπορούν να αξιοποιηθούν, η απουσία πρόβλεψης για έγκαιρη αντικατάσταση ή ακόμα και η παραλαβή ελαττωματικών αναλωσίμων.

Δ. Φάρμακα

Στο παρελθόν γίναμε μάρτυρες μιας τρομακτικής διασπάθισης χρημάτων στον τομέα των φαρμάκων με στόχο το προσωπικό όφελος κάποιων. Θα υπενθυμίσω
- το σκάνδαλο των φαρμακευτικών υπηρεσιών του 2005, όπου σύμφωνα με τους υπολογισμούς η διασπάθιση κυμαινόταν περί τα 22 εκ. λίρες
- την υπεράντληση κονδυλίων για αγορά φαρμάκων για τους Τ/Κυπρίους τα οποία ποτέ δεν διατέθηκαν
- την παράτυπη επιστροφή σε εταιρείες της χρηματικής ποινής που τους είχε επιβληθεί για παραβίαση των όρων της προσφοράς
- την πρόσφατη αγορά των εμβολίων για τον ιό της γρίππης Η1Ν1, όπου παραγγέλθηκαν 400 χιλ. εμβόλια και διατέθηκαν λιγότερες από 30 χιλ.

Παρά το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται συγκράτηση του ρυθμού ετήσιας αύξησης των δαπανών για την αγορά φαρμάκων, εντούτοις υπάρχουν περιθώρια για παραπέρα μείωση

Ε. Αποστολή ασθενών στο εξωτερικό για θεραπεία

Σε πολλές περιπτώσεις είναι επιβεβλημένη η αποστολή ασθενών σε εξειδικευμένα κέντρα του εξωτερικού για την υποβολή σε θεραπεία ή σε ειδικές εξετάσεις. Όμως υπάρχουν τομείς όπου όχι μόνο δεν θα έπρεπε να υπάρχει αποστολή, αλλά αντίθετα να γίνεται εισαγωγή ασθενών για θεραπεία, όπως π.χ. στην Καρδιοχειρουργική, την ογκολογία κ.α. αρκεί το υπουργείο να προχωρήσει σε σωστή οργάνωση και στελέχωση αυτών των τμημάτων ώστε να καλύψουν σε πρώτη φάση της εγχώριες ανάγκες.

ΣΤ. Κατάχρηση διαγνωστικών εξετάσεων

Λόγω των συνθηκών που επικρατούν στα δημόσια νοσηλευτήρια, του μεγάλου όγκου περιστατικών για διεκπεραίωση, της έλλειψης επαρκούς χρόνου για κλινική εξέταση, οι γιατροί υποχρεώνονται στην άσκηση αμυντικής ιατρικής, με αποτέλεσμα για σκοπούς προσωπικής κάλυψης και προστασίας να προβαίνουν σε αυξημένο αριθμό εργαστηριακών και παρακλινικών εξετάσεων.

Αυτό έχει σαν συνέπεια
- την επιβάρυνση των αντίστοιχων νοσοκομειακών τμημάτων
- την καθυστέρηση στη διάγνωση και έναρξη της θεραπείας
- την αύξηση του χρόνου νοσηλείας των ασθενών
- την πιθανή πολυφαρμακία, και τέλος
- την μη παραγωγική αύξηση των δαπανών
Ως εκ τούτου για να τερματισθεί αυτή η κατάσταση θα πρέπει να ληφθούν μέτρα ασφάλισης των γιατρών έναντι ιατρικών λαθών. Τα ασφάλιστρα θα μπορεί να καλυφθούν είτε από το ίδιο το κράτος, είτε οι γιατροί και τα ασφάλιστρα να εκπίπτουν από το φόρο εισοδήματος

Ζ. Μη ορθολογιστική συνεργασία κρατικού και ιδιωτικού τομέα

Η μη ορθολογιστική συνεργασία έχει σαν συνέπεια ο ασθενής ο οποίος επισκέπτεται ιατρούς των δύο τομέων να μην μπορεί να αξιοποίηση της διάφορες εξετάσεις στις οποίες έχει υποβληθεί και να υποχρεώνεται σε επαναλήψεις. Αυτό συνεπάγεται καθυστέρηση, αλλά και αύξηση των δαπανών.

Ακόμα ορισμένα τμήματα ή ορισμένα μηχανήματα θα μπορούσαν να καλύψουν τις ανάγκες και των δύο τομέων, ώστε να μην απαιτείται η πρόσθετη αγορά και κατ΄ επέκταση η εξαγωγή κεφαλαίων. Π.χ. Το τμήμα επεμβατικής καρδιολογίας του νοσοκομείου Λεμεσού θα μπορούσε να καλύψει και τις ανάγκες του ιδιωτικού τομέα στα πλαίσια σχετικής συμφωνίας, ώστε να μην απαιτηθεί η λειτουργία αντίστοιχου στον ιδιωτικό τομέα. Εάν σε μια πόλη η παρουσία συσκευής γ-camera θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες και των δύο τομέων και υπάρχει στον ιδιωτικό τομέα δεν είναι ανάγκη το δημόσιο να προβεί σε πρόσθετες δαπάνες για την αγορά-της.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΠΑ

31.07.09 Επιστολή του υπ. Υγείας προς την ΕΠΑ για έρευνα

01.09.09 Επιστολή από την ΕΠΑ για να καταθέσω στοιχεία

14.09.09 Συνάντηση με τον πρόεδρο της ΕΠΑ

21.09.09 Κατάθεση των στοιχείων και τεκμηρίων στην ΕΠΑ

18.11.09 Η ΕΠΑ αποφάσισε την διεξαγωγή αυτεπάγγελτης έρευνας

19.01.10 Αποστολή από την ΕΠΑ προς το υπ. Υγείας ερωτηματολογίου από 9
ερωτήσεις για απάντηση εντός 21 ημερών

26.02.10 Επαναλαμβάνεται η αποστολή του ερωτηματολογίου λόγω μη απάντησης

05.03.10 Αποστέλλεται το ερωτηματολόγιο για 3η φορά

12.04.10 Αποστολή νέας επιστολής για να δοθούν οι σχετικές πληροφορίες

26.04.10 Αποστέλλεται για 5η φορά επιστολή.

Μέχρι σήμερα το υπουργείο Υγείας δεν έχει ακόμα απαντήσει το σχετικό ερωτηματολόγιο και δεν έχει ακόμα δώσει τα στοιχεία στην ΕΠΑ για να μπορέσει να διερευνήσει τις καταγγελίες